Güneşe Kaç Saatte Gidilir? Uzayın Ekonomisi ve Işığın Bedeli Bir ekonomist olarak her zaman şunu düşünürüm: her hedefin bir maliyeti, her yolculuğun bir fırsat maliyeti vardır. İnsanlık, yüzyıllardır gökyüzüne bakarak “oraya gitmek” istemiştir. Ancak “Güneşe kaç saatte gidilir?” sorusu, sadece bir fizik sorusu değil; aynı zamanda bir kaynak yönetimi, bir piyasa dengesi ve bir insanlık yatırımı meselesidir. Çünkü güneşe yolculuk, zamanla değil; enerji, teknoloji ve ekonomik tercihlerin toplamıyla ölçülür. Güneş: En Eski Enerji, En Yeni Yatırım Güneş, milyarlarca yıldır insanlığın en güvenilir kaynağı olmuştur. Tarım ekonomilerinde yaşam döngüsünü belirleyen, sanayi devriminde enerji kıtlığını telafi etmeye çalışan ve bugün yenilenebilir enerji…
6 YorumEtiket: bir
Keleş Soyismi Nereden Gelir? Bilimsel ve Merak Uyandıran Bir Soyadı Yolculuğu İsimler ve soyadları, yalnızca kimliklerimizi değil, aynı zamanda tarihsel, kültürel ve hatta genetik geçmişimizi de içinde barındırır. Bir soyadının kökenini anlamak, bir anlamda atalarımızın izini sürmek gibidir. “Keleş” soyadı da bu açıdan son derece ilginç bir örnek. Bu yazıda, bilimsel merakla yola çıkarak bu köklü soyadının izlerini sürecek, dilbilimden sosyolojiye kadar uzanan bir analiz yapacağız. Hazırsanız, bir isimden çok daha fazlasını keşfetmeye başlayalım. — Keleş Soyadının Etimolojik Kökeni Türkçede “Keleş” Ne Anlama Gelir? “Keleş” kelimesi Türkçede tarih boyunca farklı anlamlarda kullanılmıştır. En yaygın anlamlarından biri, “yiğit, cesur, güçlü ve…
4 Yorum1 Kırat Kaç Kilo? Değerin Psikolojisi Üzerine Derin Bir Bakış Bir psikolog olarak sık sık düşünürüm: Neden insanlar nesnel değerlerle öznel anlamları birbirine karıştırır? “1 kırat kaç kilo?” sorusu aslında sadece fiziksel bir ölçüm değil; zihnimizin değer kavramını nasıl algıladığını, küçük bir taşın neden büyük bir anlam kazandığını da gösterir. Çünkü insan, maddi ölçüleri duygusal anlamlarla yoğurur — ve işte tam burada psikolojinin büyüleyici alanı devreye girer. Kıratın Gerçek Anlamı: Ölçü mü, Değer mi? Kırat, mücevher dünyasında değer ölçüsüdür. Teknik olarak 1 kırat, 0.2 gram yani 0.0002 kilogramdır. Ancak psikolojik açıdan “1 kırat” sadece bir ölçü birimi değildir; bir değer…
6 YorumKandidiyaz Nasıl Geçer? Bedenin, Kimliğin ve Toplumun Kesiştiği Bir Yolculuk Bir Soruyla Başlayalım: Sağlık Sadece Bedenin mi Meselesi? Bedenimiz, kimliğimizin en derin yansımasıdır. Onunla yaşar, onunla var oluruz. Fakat ne zaman ki bir şeyler ters gider, işte o zaman beden sadece fiziksel bir varlık olmaktan çıkar; duygularımızı, kimliğimizi, hatta toplumsal rollerimizi de etkiler. Kandidiyaz da böyle bir durumdur. Çoğu zaman “basit bir mantar enfeksiyonu” olarak küçümsenir ama gerçekte bu mesele çok daha derin ve katmanlıdır. Çünkü bir enfeksiyon, sadece bedenle ilgili değildir. Toplumsal normlar, cinsiyet rolleri, sağlık hizmetlerine erişim ve bireysel utanç duyguları gibi unsurlar da onunla birlikte gelir. Ve…
6 YorumGöz Edilir Ne Demek? Ekonominin Görünmeyen Dengeleri Üzerine Bir Analiz Bir ekonomist olarak, kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada her seçimin bir fırsat maliyeti doğurduğunu biliyorum. İnsan davranışlarını şekillendiren görünmez bir elden, arz-talep dengesine kadar uzanan bu karmaşık sistemde, bazen küçük bir değişim bile büyük sonuçlar doğurabilir. İşte tam bu noktada, “göz edilir” kavramı devreye girer. Ekonomik bağlamda “göz edilir olmak”, bir faktörün ya da değişkenin karar verme süreçlerini anlamlı biçimde etkilemesi anlamına gelir. Göz edilmeyen şeyler ise genellikle istatistiklerin gölgesinde kalır, ama etkileri uzun vadede hissedilir. Ekonomik Kararlarda Göz Edilirlik: Sayılardan Davranışlara Bir ekonomide her veri, her tercih ve her…
6 YorumGörüş Vermek Ne Demek? Antropolojik Bir Bakışla Kültürlerin Sesi Bir antropolog olarak, dünyanın farklı köşelerinde insanların birbirine nasıl “görüş” verdiğini, yani fikir paylaştığını, onayladığını ya da reddettiğini merak ederim. Çünkü görüş vermek sadece konuşmak değildir; bir kültürün sözlü ritüelleri, sembolleri ve güç ilişkilerinin sessiz bir yansımasıdır. Afrika kabilelerinden Japonya’nın topluluk odaklı toplumuna, Anadolu’nun misafirperver sohbetlerinden modern dijital forumlara kadar her yerde “görüş” bir anlam taşır: kim olduğumuzu, neye inandığımızı ve topluluk içinde nerede durduğumuzu belirler. — Görüş Vermek: Bir İletişimden Fazlası Antropolojik olarak “görüş vermek”, bir topluluğun bilgi, deneyim ve değer aktarımı mekanizmasıdır. İnsanlar yalnızca fikirlerini paylaşmak için değil, aynı…
8 YorumGörevsizlik Kararı Ne Zamana Kadar Verilir? CMK Işığında Tarihsel Bir Okuma Tarihle Yüzleşen Bir Giriş Bir tarihçi için geçmiş, yalnızca yaşanmış olayların toplamı değildir; bugünü anlamanın, geleceği inşa etmenin anahtarıdır. Devletin hukuk düzeni de tıpkı toplum gibi tarihsel bir organizmadır. Bugün Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) çerçevesinde konuştuğumuz “görevsizlik kararı” kavramı, yüzyıllardır süren bir devlet aklının, yargı geleneğinin ve adalet anlayışının ürünüdür. Bu yazıda, “Görevsizlik kararı ne zamana kadar verilir?” sorusunu sadece hukuki değil, aynı zamanda tarihsel bir bakışla ele alacağız. Çünkü her hukuk normu, bir dönemin toplumsal kırılma noktalarını yansıtır. Görevsizlik Kararının Tarihsel Kökeni Görev kavramı, yargı sistemlerinde en başından…
8 YorumKaynakların Sınırlılığı, Seçimlerin Gücü: Davranışın Ekonomik İzini Sürmek Bir ekonomist için her şey bir seçimle başlar. Kaynaklar sınırlıdır; zaman, para, emek ve bilgi… Tüketici de üretici de bu sınırlılıklar içinde karar verir. Ancak bir ekonomiyi anlamanın en derin yolu, rakamların ötesine geçip davranışları gözlemlemektir. Çünkü ekonomi, yalnızca piyasalarda değil, insanların tercih anlarında şekillenir. Bu yazıda, “Davranış gözlemi ne demek?” sorusunu, ekonomik bir perspektiften inceleyeceğiz. Davranış gözleminin hem bireysel kararlar hem de toplumsal refah üzerindeki etkilerini analiz edecek, aynı zamanda geleceğin ekonomi modellerinde bu kavramın nasıl belirleyici olabileceğini tartışacağız. Davranış Gözlemi Nedir? Ekonomik Bir Yaklaşım Davranış gözlemi, bireylerin ekonomik kararlarını anlamak…
8 Yorumİlk Gece Gerdek Zorunlu Mudur? Bir Antropolojik Perspektif Kültürler, insanlık tarihinin en temel yapı taşlarıdır. Bir toplumun gelenekleri, ritüelleri, sembollerle şekillenen yapıları ve kimlik anlayışları, hem bireyleri hem de toplumu derinden etkiler. Bu ritüeller, bazen çok eski zamanlardan günümüze kadar ulaşan gelenekler olarak sürer. Bugün, bir antropolog olarak kültürlerin çeşitliliğine bakarken, toplumların evlilikle ilişkili normlarını ve ritüellerini de keşfetmek ilgi çekici bir araştırma konusu. Bu yazıda, “ilk gece gerdek” ritüelinin, kültürel bağlamda ne anlama geldiğini, tarihsel olarak nasıl şekillendiğini ve toplumsal yapılar üzerindeki etkilerini inceleyeceğiz. Gerdek Ritüeli: Evliliğin Başlangıcı Gerdek, halk arasında genellikle evliliğin ilk gecesi olarak bilinen bir ritüeldir…
6 YorumBazen hayatta en ciddi sorular bile gülümsetebilir. “Tebdili kıyafet nasıl yazılır?” mesela… İlk bakışta bir dilbilgisi sorusu gibi görünse de, aslında hayata dair ufak bir mizah kapısını aralıyor. Gelin, bu ifadeyi sadece doğru yazımıyla değil, toplumsal cinsiyetin tatlı ironileri ve günlük hayatın eğlenceli detaylarıyla harmanlayalım. Hazırsanız biraz gülelim, biraz düşünelim. Tebdili Kıyafet: Yazımı Kadar Anlamı da Renkli Tebdili kıyafet, “kıyafet değiştirerek farklı görünmek” anlamına gelir. Doğru yazımı da işte böyle: tebdili kıyafet. Arada tire yok, birleşik yazılmıyor, kıyafet kısmı ayrı yazılıyor. Ama esas komik olan, bu ifadeyi günlük hayatta nasıl kullanabileceğimiz. Mesela sabah pijamalarınızı çıkarıp işe takım elbiseyle gittiğinizde aslında…
8 Yorum